Kiemkracht van zaden testen in 5 stappen (de kiemtest)

Voordat je een hele rij zaait met zaden waarvan je niet zeker weet of ze nog goed zijn, is het slim om een kiemtest te doen. Zo voorkom je lege plekken in je moestuin en weet je precies hoe dik je moet zaaien. De test kost bijna niets, duurt zo'n week en werkt voor vrijwel alle groentezaden.

Wat je nodig hebt

• 10 zaden van de partij die je wilt testen
• Een vel keukenpapier of een koffiefilter
• Een afsluitbaar plastic zakje of een bord met folie
• Water

Tien zaden maakt het rekenen makkelijk: elk gekiemd zaadje staat gelijk aan 10% kiemkracht.

Weinig zaden?

Heb je maar een klein aantal kostbare zaden (bijvoorbeeld 12 zelfgewonnen tomatenzaden) gebruik dan geen 10 voor de test. Neem er 3 tot 5 en vermenigvuldig het aantal gekiemde zaden zodat je toch een percentage krijgt (5 zaden → keer 20, 4 zaden → keer 25). En goed nieuws: de gekiemde testzaden kun je daarna gewoon voorzichtig oppotten, dus die zijn niet verloren.

De kiemtest in 5 stappen

1. Bevochtig het keukenpapier. Maak het vochtig, maar niet kletsnat — het mag niet druipen. Overtollig water leidt tot schimmel.
2. Leg 10 zaden op het papier. Verdeel ze met wat ruimte ertussen en vouw het papier er losjes overheen, of leg er een tweede vel op.
3. Sluit af en houd warm. Doe het papier in een plastic zakje of onder folie om de vochtigheid vast te houden. Zet het op een warme plek van ongeveer 20–22 °C, bijvoorbeeld op een kast in de woonkamer. Niet in direct zonlicht.
4. Controleer dagelijks. Houd het papier vochtig en kijk of er zaden kiemen. De meeste groenten kiemen binnen 5 tot 10 dagen; sommige (zoals peper) hebben langer nodig.
5. Tel en reken uit. Tel na 7–10 dagen hoeveel van de 10 zaden gekiemd zijn. Elk gekiemd zaadje is 10%. Zijn er 8 gekiemd, dan is de kiemkracht ongeveer 80%.

Wat betekent de uitslag?

• 80–100%: uitstekend. Zaai zoals gewoonlijk.
• 50–70%: nog bruikbaar. Zaai wat dikker om lege plekken te voorkomen.
• Onder 50%: matig. Gebruik ze alleen als je flink bijzaait, of vervang de partij.
• 0–20%: deze zaden kun je beter weggooien.

Tip: de gekiemde zaden uit je test kun je vaak gewoon voorzichtig oppotten, zo gaat er niets verloren.

Voorkom dat je moet twijfelen

De belangrijkste reden dat zaden vroegtijdig hun kiemkracht verliezen, is verkeerde opslag. Bewaar je zaden droog, koel en donker, dan blijven ze veel langer betrouwbaar. Lees hoe je dat het beste aanpakt in de complete gids over zaden bewaren, en bekijk hoe lang zaden per groente houdbaar zijn.

Wil je je voorraad overzichtelijk en op de juiste omstandigheden houden, dan helpt een Feggies Zadenbewaarbox PRO: droog, donker en met een vaste plek en jaartal per buisje, zodat je altijd de oudste zaden als eerste opmaakt.

Veelgestelde vragen

Waarom een kiemtest doen als ik ook gewoon alles kan zaaien?

Als je genoeg zaad hebt en toch dik zaait, kun je prima direct zaaien, dan is een kiemtest overbodig. In drie situaties bespaart de test je echter tijd en teleurstelling. Timing: zaai je in het voorjaar binnen voor en blijkt het zaad dood, dan kom je daar pas na weken achter en ben je een stuk van je zaaiseizoen kwijt; met een kiemtest weet je dat vooraf en kun je op tijd nieuw zaad halen. Zaaidichtheid: een kiemtest geeft een percentage, zodat je weet hoe dik je moet zaaien, bij 50% kiemkracht zaai je dubbel zo dik voor een volle rij. Oorzaak achterhalen: komt er in de tuin weinig op, dan weet je niet of het aan het zaad lag of aan koude grond, te nat, te diep zaaien of slakken. Op keukenpapier sluit je al die factoren uit. Komt daar niets op, dan ligt het echt aan het zaad. Kortom: doe een kiemtest vooral bij oud of twijfelachtige zaden, kostbare of schaarse zaden en zaden die je vroeg binnen voorzaait.

Hoe lang duurt een kiemtest?

Meestal 7 tot 10 dagen. Snelle kiemers zoals radijs en sla laten al na 3–4 dagen resultaat zien; trage soorten zoals peper kunnen twee weken nodig hebben.

Kan ik de kiemtest met minder dan 10 zaden doen?

Dat kan, maar met 10 zaden is het percentage het makkelijkst af te lezen. Heb je weinig zaden, gebruik er dan bijvoorbeeld 5 en vermenigvuldig het aantal gekiemde zaden met 20. Zie ook het kader ‘Weinig zaden?’ bovenaan dit artikel.